Chuyện chiếc tivi hay "la hét" giữa tinh mơ và thói quen dùng đồ điện mạo hiểm của bà con

Trời vừa hửng sáng, sương còn chưa tan hết, tôi đang ngồi nhâm nhi ly trà nóng ở xưởng, tranh thủ lau dọn lại mấy món đồ nghề thì điện thoại reo vang. Đầu dây bên kia là giọng một người phụ nữ có vẻ đang rất hoảng hốt. Chị tự giới thiệu là Gấm, năm nay 37 tuổi, nhà ở loanh quanh khu vực trung tâm Xã Đồng Lạc.

"Chú Đạt ơi, chú qua cứu chị pha này với. Sáng ra chị vừa cắm nồi cơm, quay ra định bật tivi xem thời sự thì nó giở chứng. Tự nhiên nó vọt mức âm lượng lên max 100, kêu oang oang cả xóm giật mình chú ạ. Chị luống cuống tìm cái điều khiển bấm giảm xuống mà không được, xong một lúc nó lại tự động tắt tiếng im re luôn dù không ai đụng chạm gì. Chú xem qua giúp chị, chứ chị tiếc đứt ruột đứt gan, cái tivi này là bà chị gái mới chuyển nhà nên để lại cho, giờ mà hỏng thì phí quá!"

Nghe bà Gấm kể, tôi cũng lờ mờ đoán ra bệnh. Tôi rót nốt ngụm trà rồi nhẹ nhàng dặn dò chị rút ngay phích cắm điện ra khỏi ổ, tuyệt đối không đập vỗ vào vỏ tivi. Nhiều bà con mình hay có thói quen hễ đồ điện chập chờn là lấy tay vỗ bành bạch vào lưng máy, hoặc kê tivi ngay sát cửa sổ, tối ngủ không chịu rút phích cắm. Hơi sương, gió nồm ẩm ban đêm lùa vào, lâu ngày đọng lại trên các bo mạch điện tử mỏng manh là nguyên nhân số một gây ra mấy cái bệnh chập cheng phím bấm thế này. Chị Gấm bảo đợt trước chú cũng sang sửa cho nhà bà hàng xóm bên cạnh êm ru, nên bà ấy cho số bảo gọi ngay cho chú. Nghe khách hàng tin tưởng giới thiệu nhau thế, mình làm thợ dù có đầu tắt mặt tối đến mấy cũng thấy vui trong lòng.

Luồn lách qua ngõ nhỏ Xã Đồng Lạc tìm đến nhà khách hàng

Đồ nghề đã sẵn sàng, tôi nổ máy chiếc xe cà tàng, bắt đầu hành trình. Làm thợ sửa chữa tivi lưu động, cái sướng nhất là được đi đây đi đó, nhưng cái cực nhất là khoản tìm đường. Mạng lưới cơ động của anh em chúng tôi phủ khắp Xã Đồng Lạc, từ ngã ba chợ cho đến những con đường bê tông nhỏ ngoằn ngoèo rẽ vào các xóm.

Sáng nay sương mù, đường vào xóm nhà bà Gấm khá trơn, ngõ lại nhỏ hẹp, hai bên bà con phơi đầy củi trấu với rơm rạ. Đi qua đoạn nhà văn hóa xóm, tôi phải vòng vèo qua mấy khúc cua tay áo, vừa đi vừa phải hỏi thăm mấy cụ già đang quét sân mới tìm đúng số nhà. Nhiều khu vực ở đây, nhà mới nhà cũ xen kẽ, ngõ ngách đan nhau như mạng nhện, số nhà thì đánh trùng lặp, Google Maps cũng đành bó tay. Nhưng là người bản địa, thuộc lòng từng tuyến đường, tôi cứ chịu khó đi chậm lại, mở miệng hỏi thăm các cô các chú một vài câu là tới nơi. Thà mình vất vả luồn lách một chút, chứ để bà Gấm tự hì hục bọc cái tivi to tướng, chằng dây chun chở xe máy ra tận trung tâm huyện Chương Mỹ thì xót xa lắm, đi đường xóc nảy có khi lại hỏng thêm cái màn hình thì tội người ta.

Bài học nhớ đời từ việc tự làm thợ tháo máy sửa mò theo mạng

Vừa bước vào sân, tiếng chó sủa ran, bà Gấm chạy ra đón tôi đon đả. Bước vào phòng khách, đập vào mắt tôi là chiếc tivi màn hình mỏng tang đang nằm im lìm trên chiếc kệ gỗ, bên dưới là hệ thống loa amply và cái đầu thu kỹ thuật số dây dợ loằng ngoằng.

Bà Gấm rót cốc nước lọc, chép miệng: "Lúc nãy chị bực quá, tính lấy cái tô vít cạy cái viền nhựa phía sau ra xem có con kiến hay con thạch sùng nào chui vào kẹt cái nút bấm không. Chị mở điện thoại thấy mấy cái video trên mạng người ta hướng dẫn tự sửa tại nhà, tháo ra xịt RP7 là hết. Nhưng lại sợ hỏng hẳn nên thôi chú ạ."

Tôi nghe xong mà toát mồ hôi hột, vội can ngay. "Chị dừng lại là quá chuẩn đấy. Chị có biết tuần trước em vừa phải cấp cứu một ca cách đây mấy xóm không. Khách cũng xem Youtube, tự cạy viền màn hình để kiểm tra. Máy đời mới cái viền nó dính liền với cell kính mỏng như tờ giấy. Bác ấy trượt tay một cái, nứt toác luôn cái kính. Chưa kể tháo ra không biết chỗ, đụng tô vít thẳng vào phần bo cao áp, làm nổ nguồn khét lẹt, cháy luôn cả mảng tường. Tiền thay màn hình với thay bo mạch lúc đó quá tội tiền mua máy mới."

Đồ điện tử, nhất là mấy dòng tivi siêu mỏng bây giờ, không phải cứ "thấy mất mà xót xa trong lòng" rồi tự ý tháo mở là được. Phải có dụng cụ chuyên dụng, có đồng hồ đo tĩnh điện, có quy trình cách ly đàng hoàng mới đảm bảo an toàn cho cả người lẫn máy.

Chẩn đoán nguyên nhân bệnh loạn âm thanh và chi phí xử lý

Bắt tay vào việc, tôi lấy chăn bông mềm lót dưới sàn nhà rồi cẩn thận nhấc chiếc tivi úp xuống. Việc đầu tiên là dùng bút thử điện rà một vòng quanh khung viền bằng kim loại để đảm bảo máy không bị rò mát. Tiếp đến, tôi lấy đồng hồ vạn năng và ampe kìm ra, bắt đầu đo đạc các mức điện áp từ bo nguồn cấp lên bo chính.

Chiếc tivi nhà bà Gấm là mẫu tivi đời mới. Căn cứ vào hiện tượng vừa vọt lên mức 100 rồi lại tự tắt tiếng, tôi khoanh vùng ngay lỗi nằm ở cụm phím cứng cơ học (nằm ở cạnh dưới tivi) hoặc hỏng chip IC xử lý lệnh trên Mainboard. Tôi dùng đầu đo vạn năng chích vào đường tín hiệu của cụm phím. Đúng như dự đoán, điện áp ở dải phím Volume+ và Mute liên tục nhảy loạn xạ, đoản mạch do hơi ẩm lâu ngày làm các công tắc micro-switch bên trong bị oxy hóa, dẫn điện chập chờn. Nó tự động gửi lệnh tăng âm lượng liên tục về bộ não của máy mà không cần ai bấm điều khiển.

Tôi tháo hẳn vỉ phím cơ ra, quay sang giải thích cặn kẽ cho bà Gấm hiểu nguyên nhân hỏng hóc. Bệnh này xử lý cũng nhanh, chỉ cần thay thế dàn phím bấm mới trên vỉ mạch, sau đó phủ một lớp keo cách ẩm chuyên dụng là tivi lại chạy mượt mà.

Nói về chi phí, tính tôi làm nghề trước giờ luôn đề cao sự minh bạch tài chính. Không bao giờ có chuyện mập mờ, làm xong mới hô giá trên trời hay vẽ hươu vẽ vượn để chèn ép khách. Làm đến đâu tính tiền đến đó, chuẩn giá và sát với thực tế công sức mình bỏ ra.

Dưới đây là một vài mức giá tham khảo các linh kiện thường gặp (áp dụng chung cho các dòng thông dụng như 50UP7750PTB, KD-50X75, QA55Q80BAKXXV...) để bà con dễ hình dung:

Xử lý vỉ phím cơ/Thay cụm mắt nhận hồng ngoại: Chi phí thực tế dao động chỉ vài trăm ngàn đồng, làm nhanh gọn.
Thay bo mạch chủ (Mainboard): Dao động từ 1.200.000đ đến 2.500.000đ tùy cấu hình, báo giá tận gốc.
Sửa bo nguồn (Lỗi chập cháy, nổ cầu chì): Tùy mức độ linh kiện, giá niêm yết rõ ràng trước khi hàn xì.
Thay thanh LED (Lỗi có tiếng mất hình): Tùy thuộc số lượng bóng, cam kết đúng giá, đúng loại LED zin tản nhiệt đồng.

Tôi báo giá xử lý cụm phím cơ cho bà Gấm. Nghe cái giá rẻ bèo chỉ bằng một hai bữa đi chợ, chị gật đầu ngay tắp lự, "tiền trao cháo múc", nhờ tôi tiến hành thay thế luôn.

Chút tình làng nghĩa xóm trong lúc chờ mỏ hàn nóng

Trong lúc cắm mỏ hàn chờ cho đủ nhiệt để nhổ mấy con linh kiện hỏng, chị Gấm bưng ra đĩa ổi hái ngoài vườn mời tôi. Hai chị em vừa làm vừa rôm rả chuyện trò. Chị kể đợt này làm nông thất bát, tiền nong cũng eo hẹp.

Nghe chuyện, tôi lại nhớ đến trường hợp hôm qua ở xóm bên. Có ông cụ ở nhà một mình, con cái đi làm ăn xa hết, cái tivi 32 inch cũ rích bị sét đánh cháy đen thui không sửa nổi. Cụ lủi thủi buồn thiu vì không có cái xem thời sự, mà tiền lương hưu thì ba cọc ba đồng. Sẵn trong kho ở xưởng còn chiếc tivi 40 inch đời cũ, có một đường kẻ chỉ mờ mờ ở mép màn hình do đợt trước khách đổi các máy mới để lại, tôi mang qua hỗ trợ bán rẻ như cho, gọi là tặng cụ luôn cũng được. Cụ vui như bắt được vàng. Mình làm nghề kiếm cơm thật, nhưng nhiều khi lá lành đùm lá rách, lấy thiện làm gốc, giúp được ai cái gì thì giúp, cho đi là còn mãi chứ đâu phải lúc nào cũng chăm chăm đút tiền vào túi.

Dọn dẹp sạch bong và những lời dặn dò tâm huyết

Sau khoảng 20 phút hì hục hàn linh kiện, tôi dùng dung dịch rửa mạch làm sạch bong các vết nhựa thông, đảm bảo bo mạch khô roong không tì vết. Cái nghề thợ máy này, tôi quán triệt với anh em trong tổ là làm đâu phải gọn đấy. Không có chuyện sửa xong để lại rác vi mạch, dây điện thừa hay mạt thiếc vương vãi ra sàn nhà khách. Khăn mềm tôi mang theo, lau lại cẩn thận màn hình, thu dọn rác rến sạch sẽ trước khi dựng tivi lên vị trí cũ.

Cắm điện, khởi động lại máy. Tiếng nhạc khởi động êm ái, âm lượng điều khiển qua remote lên xuống đều tăm tắp, không còn hiện tượng "tự sướng" như lúc sáng. Chị Gấm vỗ tay cười tít mắt, thở phào nhẹ nhõm vì giữ lại được món quà kỷ niệm của người nhà.

Trước khi xách túi đồ nghề ra về, tôi không quên dặn dò thêm: "Chị nhớ nhé, mùa mưa nồm thế này, buổi tối xem xong chị cứ chịu khó rút hẳn phích điện ra. Hoặc nếu cắm thì phải mua cái khăn mỏng phủ lên mặt tivi để tránh hơi nước lùa vào các khe nhựa. Đừng để nó bị ẩm nữa là dùng bền bỉ 5-7 năm không xi nhê gì đâu".

Nếu tivi nhà bà con đang xem mà bỗng dưng mất hình, nháy đèn đỏ, hay gặp những lỗi kỳ quặc như loạn âm lượng, tự tắt tự bật... thì đừng cố tự tháo ra cạy phá nhé. Đừng để sự cố nhỏ biến thành thiệt hại lớn phá hỏng những phút giây giải trí của gia đình! Hãy nhấc máy gọi cho anh em thợ kỹ thuật, chúng tôi luôn có mặt tận nhà để hỗ trợ, kiểm tra và đưa ra giải pháp an toàn, hiệu quả nhất.